Điểm trung bình mỗi trận (ppg) bằng tổng điểm chia cho số trận đã đá, và nhân con số đó với tổng số vòng là cách nhanh nhất để ước tính điểm cuối mùa nếu phong độ không đổi. Một đội có 25 điểm sau 12 trận có ppg là 2,08, tương đương khoảng 79,2 điểm sau 38 vòng. Con số này hữu ích để so sánh các đội đã đá số trận khác nhau, nhưng nó cũng dễ bị dùng sai. Bài này hướng dẫn cách tính, cách tính số điểm tối đa còn lại và những giới hạn của phép dự phóng.
Công thức và ví dụ cơ bản
Công thức gồm hai bước. Bước một: ppg = điểm hiện có ÷ số trận đã đá. Bước hai: điểm dự phóng = ppg × tổng số trận của mùa. Với giải 20 đội đá vòng tròn hai lượt, mỗi đội đá 38 trận. Ví dụ giả định của chúng ta là đội A, đã có 25 điểm sau 12 trận. Khi đó ppg = 25 ÷ 12 = 2,0833, làm tròn thành 2,08. Điểm dự phóng cuối mùa là 2,0833 × 38 = 79,17, tức khoảng 79 điểm.
Bảng nhỏ dưới đây cho biết với 38 trận, mỗi mức ppg tương ứng với bao nhiêu điểm cuối mùa. Có thể dùng để ước lượng nhanh mà không cần máy tính.
| ppg | Điểm sau 38 trận (tính chính xác) | Làm tròn |
|---|---|---|
| 1,0 | 38,0 | 38 |
| 1,5 | 57,0 | 57 |
| 2,0 | 76,0 | 76 |
| 2,5 | 95,0 | 95 |
Điểm tối đa còn lại và mục tiêu cần thiết
Dự phóng cho biết hướng đi, còn điểm tối đa cho biết ranh giới tuyệt đối. Đội A còn 26 trận và mỗi trận thắng được 3 điểm, nên điểm tối đa có thể đạt là 25 + 3 × 26 = 103. Muốn đặt mục tiêu, lấy mục tiêu trừ điểm hiện có để biết cần thêm bao nhiêu điểm, rồi chia cho số trận còn lại để ra ppg cần thiết cho phần còn lại của mùa.
| Mục tiêu (điểm) | Cần thêm | ppg cần trong 26 trận còn lại | Có thể đạt? |
|---|---|---|---|
| 60 | 35 | 1,35 | Khả thi |
| 70 | 45 | 1,73 | Khả thi |
| 80 | 55 | 2,12 | Khả thi |
Hãy so sánh ppg cần thiết với ppg hiện tại. Mục tiêu 60 điểm cần 1,35 điểm mỗi trận trong phần còn lại, thấp hơn mức 2,08 hiện tại, nên chỉ cần duy trì phong độ. Mục tiêu 80 điểm cần 2,12 điểm mỗi trận, cao hơn mức hiện tại và chỉ đạt được nếu đội cải thiện.
So sánh hai đội đá số trận khác nhau
Bảng xếp hạng thường lệch nhau vì một số đội đã đá nhiều hơn đội khác. Giả sử đội B có 30 điểm sau 14 trận và đội C có 28 điểm sau 12 trận (hai số giả định). Nhìn tổng điểm, B hơn C 2 điểm. Nhưng ppg của B là 30 ÷ 14 = 2,14 và của C là 28 ÷ 12 = 2,33. C có ppg cao hơn B dù ít điểm hơn, vì C mới đá 12 trận.
Nếu C thắng thêm hai trận để bắt kịp số trận của B, C có 34 điểm sau 14 trận, ppg thành 2,43. Quy tắc chung: so sánh tổng điểm chỉ công bằng khi hai đội cùng số trận, còn khi lệch trận thì nên dùng ppg hoặc điểm tối đa còn lại.
Điểm tối đa của đối thủ trực tiếp
Điểm tối đa cũng dùng để biết khi nào một cuộc đua chưa thể kết thúc. Giả sử đội D hiện có 30 điểm sau 14 trận, còn 24 trận. Điểm tối đa của D là 30 + 3 × 24 = 102, còn của đội A là 103. Khoảng cách hiện tại giữa hai đội là 30 − 25 = 5 điểm nghiêng về D, nhưng A còn nhiều trận hơn nên cuộc đua chưa thể xem là đã ngã ngũ.
- Muốn biết một đội có còn cơ hội đạt mục tiêu hay không, chỉ cần so mục tiêu với điểm tối đa của đội đó.
- Muốn biết một đội đã chắc chắn đạt mục tiêu hay chưa, so điểm hiện có của họ với điểm tối đa của các đối thủ còn lại, nhớ xét cả luật xếp hạng khi bằng điểm.
- Những phép này chỉ dùng được khi biết rõ số trận còn lại của từng đội, vì lịch có thể lệch do hoãn trận.
Dự phóng theo phong độ gần đây
Có một cách điều chỉnh đơn giản: thay vì dùng ppg cả mùa, dùng ppg của vài trận gần nhất cho phần còn lại. Giả sử trong 5 trận gần nhất đội A giành 11 điểm, ppg gần đây là 11 ÷ 5 = 2,20. Dự phóng theo phong độ gần đây là điểm hiện có cộng ppg gần đây nhân số trận còn lại: 25 + 2,20 × 26 = 82,2. So với dự phóng theo cả mùa (79,2), hai con số chênh nhau 3,0 điểm.
| Cách dự phóng | Công thức | Kết quả |
|---|---|---|
| Theo cả mùa | 2,0833 × 38 | 79,2 |
| Theo 5 trận gần nhất | 25 + 2,20 × 26 | 82,2 |
| Trung bình hai cách | (79,2 + 82,2) ÷ 2 | 80,7 |
Không cách nào trong ba cách này là “đúng” tuyệt đối. Chúng chỉ là các giả định khác nhau về việc phong độ tương lai giống phong độ nào. Khi hai phép dự phóng chênh nhau nhiều, đó là dấu hiệu cho thấy mùa giải của đội đang có thay đổi đáng kể.
Bốn lý do dự phóng tuyến tính dễ lệch
- Lịch thi đấu không đồng đều. Một đội mới gặp nhiều đối thủ mạnh sẽ có ppg thấp tạm thời, và phần còn lại có thể dễ hơn, hoặc ngược lại.
- Mẫu nhỏ. Sau 12 trận, một chuỗi thắng hoặc thua ba trận đã làm ppg dao động rất mạnh.
- Thay đổi lực lượng. Chấn thương dài hạn, thay huấn luyện viên và cửa sổ chuyển nhượng giữa mùa đều phá vỡ giả định “phong độ không đổi”.
- Điểm là số nguyên. Dự phóng 79,17 điểm chỉ là con số trung bình; kết quả thực tế sẽ là một số nguyên cách xa vài điểm.
Vì vậy cách đọc đúng là coi dự phóng là một ước lượng sơ bộ, không phải dự đoán. Càng gần cuối mùa, số trận còn lại càng ít, độ lệch càng nhỏ và điểm tối đa càng có ý nghĩa hơn dự phóng.
Lưu ý
Các đội A, B, C và số điểm ở trên là giả định để minh hoạ phép tính, không phải bảng xếp hạng thật. Nội dung chỉ mang tính tham khảo. Nếu bạn dùng những phép tính này vào việc có liên quan đến cá cược, hãy nhớ đây không phải dự đoán chắc chắn, chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên và cần tuân thủ pháp luật.