World Cup 2026 là kỳ World Cup đầu tiên có 48 đội. Các đội chia thành 12 bảng, mỗi bảng 4 đội đá vòng tròn một lượt. Hai đội đứng đầu mỗi bảng (24 đội) cùng 8 đội xếp thứ ba có thành tích tốt nhất vào vòng 32 đội, sau đó đấu loại trực tiếp. Tổng cộng giải có 104 trận, tăng 40 trận so với thể thức 32 đội trước đây. Giải do ba nước Mỹ, Canada và Mexico cùng đăng cai, một lần đầu tiên trong lịch sử World Cup.
Từ 32 đội lên 48 đội: thay đổi gì?
Từ kỳ World Cup 1998 đến kỳ 2022, giải có 32 đội chia thành 8 bảng, mỗi bảng 4 đội, hai đội đứng đầu vào vòng 16. Kỳ 2026 giữ nguyên quy mô mỗi bảng 4 đội, nhưng tăng số bảng từ 8 lên 12 và thêm một vòng đấu loại. Hệ quả là:
- Số đội tăng từ 32 lên 48, thêm 16 đội.
- Số trận tăng từ 64 lên 104, thêm 40 trận.
- Vòng loại trực tiếp bắt đầu từ vòng 32 đội thay vì vòng 16 đội.
- Đội vô địch phải thi đấu tối đa 8 trận thay vì 7.
Cũng cần lưu ý rằng mỗi đội vẫn chỉ đá 3 trận ở vòng bảng, giống trước đây. Điều thay đổi là sau vòng bảng, nhiều đội hơn được đi tiếp: 32 trong tổng số 48 đội, tức là hai phần ba.
Bản đồ các vòng đấu và số trận
Bảng dưới đây liệt kê mọi vòng đấu cùng số trận và số đội còn lại sau mỗi vòng. Các con số đều có thể tự kiểm tra bằng cách cộng và chia đôi.
| Vòng đấu | Số trận | Số đội còn lại sau vòng | Cách tính |
|---|---|---|---|
| Vòng bảng | 72 | 32 | 12 bảng x 6 trận mỗi bảng |
| Vòng 32 đội | 16 | 16 | 32 đội chia thành 16 cặp |
| Vòng 16 đội | 8 | 8 | 16 đội chia thành 8 cặp |
| Tứ kết | 4 | 4 | 8 đội chia thành 4 cặp |
| Bán kết | 2 | 2 | 4 đội chia thành 2 cặp |
| Tranh hạng ba | 1 | 2 | Hai đội thua bán kết |
| Chung kết | 1 | 1 | Hai đội thắng bán kết |
| Tổng | 104 | 72 + 16 + 8 + 4 + 2 + 1 + 1 |
Một bảng 4 đội đá vòng tròn một lượt có 6 trận: mỗi đội gặp 3 đối thủ, tổng số cặp đấu là 4 x 3 / 2 = 6. Nhân với 12 bảng được 72 trận vòng bảng, đúng như trong bảng.
Cách 32 đội đi tiếp được xác định
Đây là phần mới nhất với người xem. Có hai nhóm đội được vào vòng 32:
- 24 đội xếp nhất và nhì của 12 bảng: 12 x 2 = 24 đội, đi tiếp trực tiếp.
- 8 đội xếp thứ ba tốt nhất: 12 bảng có 12 đội xếp thứ ba, nhưng chỉ 8 đội trong số đó đi tiếp. Các đội hạng ba được đặt chung một bảng xếp hạng riêng để so sánh với nhau, và 8 đội có thành tích tốt nhất qua được. Cách so sánh dựa theo các tiêu chí do FIFA quy định trong điều lệ giải, như điểm số và hiệu số bàn thắng bại.
Cộng lại: 24 + 8 = 32 đội. Bốn đội xếp thứ ba còn lại, cùng toàn bộ các đội xếp thứ tư (12 đội), bị loại. Tổng số đội bị loại sau vòng bảng là 12 + 4 = 16, khớp với con số 48 – 32 = 16.
Vì sao việc xếp hạng đội thứ ba lại quan trọng?
Với thể thức cũ, khi một đội kết thúc vòng bảng ở vị trí thứ ba thì mọi chuyện đã xong. Ở kỳ 2026, đội thứ ba vẫn còn hy vọng, và việc này làm thay đổi cách theo dõi lượt trận cuối. Khi các bảng đá cùng thời điểm, người xem không chỉ quan tâm bảng của mình mà còn nhìn sang kết quả các bảng khác.
Thử một ví dụ giả định để dễ hình dung (số liệu minh họa): một đội kết thúc vòng bảng với 1 trận thắng, 1 trận hòa và 1 trận thua, tức 3 + 1 + 0 = 4 điểm. Con số 4 điểm này có thể đủ để vào nhóm 8 đội hạng ba tốt nhất, nhưng cũng có thể không đủ nếu các bảng khác có nhiều đội thứ ba cao điểm hơn. Vì thế, đội thứ ba thường phải chờ cả các trận của bảng khác kết thúc mới biết số phận. Điều này khác hẳn thể thức cũ, nơi một đội chỉ cần nhìn vào bảng của mình.
Từ góc nhìn chiến thuật, một kết quả hòa ở trận cuối vòng bảng có thể trở nên có giá trị hơn trước. Nhưng bài viết không đưa ra con số cụ thể về mức điểm “đủ đi tiếp”, vì mức điểm này phụ thuộc vào kết quả thực tế của từng bảng.
Hành trình của một đội vô địch
Với thể thức mới, đội đăng quang phải đi qua nhiều vòng hơn. Hành trình tối đa của một đội là 3 trận vòng bảng, rồi các vòng 32 đội, 16 đội, tứ kết, bán kết và chung kết, tức 5 trận đấu loại trực tiếp. Tổng cộng 3 + 5 = 8 trận, so với 7 trận ở thể thức 32 đội (3 trận vòng bảng và 4 trận loại trực tiếp).
Thêm một trận cũng có nghĩa các đội mạnh cần quản lý thể lực kỹ hơn, đặc biệt khi giải được tổ chức trên một lãnh thổ rộng gồm ba quốc gia. Những đội đi tiếp bằng suất hạng ba cũng có thể phải bắt đầu vòng loại trực tiếp với tâm lý khác so với đội đầu bảng.
Tóm lại: ba con số cần nhớ
- 48 đội, 12 bảng: mỗi bảng 4 đội, đá vòng tròn một lượt.
- 32 đội đi tiếp: 24 đội nhất nhì bảng và 8 đội hạng ba tốt nhất.
- 104 trận: 72 trận vòng bảng và 32 trận loại trực tiếp.
Khi nhớ ba nhóm số này, bạn có thể tự suy ra gần như mọi thông tin khác về thể thức: số đội bị loại, số trận mỗi vòng, hay hành trình của một đội đi đến chức vô địch. Phần chi tiết về cách xếp hạng các đội hạng ba hay lịch thi đấu từng ngày, hãy đối chiếu với tài liệu chính thức của FIFA.
Những câu hỏi người xem hay đặt ra
- Đội chủ nhà có được ưu tiên không? Ba nước đăng cai đều là chủ nhà của giải, nhưng thể thức chung áp dụng cho mọi đội như nhau; chi tiết xếp bảng và lịch do ban tổ chức công bố.
- Có trận hòa ở vòng loại trực tiếp không? Không. Ở các vòng đấu loại trực tiếp, trận hòa sau thời gian thi đấu chính thức sẽ được phân định bằng hiệp phụ và, nếu cần, loạt sút luân lưu.
- Vòng bảng có thay đổi gì về cách tính điểm? Không. Thắng 3 điểm, hòa 1 điểm, thua 0 điểm, giống các kỳ trước.
- Vì sao có trận tranh hạng ba? Đó là truyền thống của giải: hai đội thua bán kết đá một trận để xác định hạng ba và hạng tư.
Với những người mới theo dõi giải, việc nắm bốn ý này đủ để hiểu gần như mọi bản tin về lịch thi đấu và cục diện bảng xếp hạng trong suốt giải.