Cho mượn cầu thủ là chuyển nhượng tạm thời: câu lạc bộ chủ quản vẫn sở hữu hợp đồng, còn câu lạc bộ nhận cầu thủ được sử dụng anh ta trong một thời hạn đã thỏa thuận. Các chi tiết như phí mượn, tỷ lệ chia lương, quyền mua đứt hay bắt buộc mua đều do hai bên đàm phán, nên mỗi bản hợp đồng cho mượn có thể khác nhau.
Ai làm gì trong một hợp đồng cho mượn?
Có ba bên tham gia: câu lạc bộ chủ quản (cho mượn), câu lạc bộ nhận (mượn) và cầu thủ. Cầu thủ đồng ý chuyển sang đội mới trong thời hạn quy định, và hợp đồng gốc với đội chủ quản vẫn còn hiệu lực. Khi kỳ mượn kết thúc, cầu thủ trở về đội chủ quản, trừ khi điều khoản mua được kích hoạt hoặc hợp đồng được gia hạn bằng thỏa thuận mới.
Về mặt đăng ký thi đấu, cầu thủ sẽ được đăng ký với đội mượn trong cửa sổ chuyển nhượng, và thường chỉ có thể di chuyển vào thời điểm cửa sổ mở. Điều này giải thích vì sao cho mượn đi liền với các thời điểm chuyển nhượng.
Các khoản tiền thường gặp
| Khoản mục | Ai trả | Ai nhận | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Phí mượn | Đội mượn | Đội chủ quản | Có thể bằng 0 nếu hai bên thỏa thuận mượn không phí |
| Lương | Chia theo tỷ lệ | Cầu thủ | Đội mượn có thể trả toàn bộ hoặc một phần |
| Phí mua đứt (nếu có) | Đội mượn | Đội chủ quản | Chỉ phát sinh khi quyền mua hoặc nghĩa vụ mua được kích hoạt |
| Phí phạt thu hồi sớm (nếu có) | Tùy thỏa thuận | Tùy thỏa thuận | Nếu hợp đồng có điều khoản thu hồi giữa kỳ |
Bảng này là khung chung. Không có quy tắc cứng về việc ai phải trả bao nhiêu. Tất cả nằm trong thỏa thuận cụ thể.
Ba điều khoản làm nên khác biệt
Quyền mua (option to buy)
Đội mượn có quyền, nhưng không bắt buộc, mua đứt cầu thủ với mức giá đã định trước. Nếu không dùng quyền này, cầu thủ trở về đội chủ quản khi hết kỳ mượn.
Nghĩa vụ mua (obligation to buy)
Đội mượn bắt buộc mua khi một điều kiện được thỏa mãn, ví dụ cầu thủ ra sân đủ số trận hay đội đạt một mục tiêu nào đó. Khi chưa đạt điều kiện, nghĩa vụ này chưa phát sinh. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với quyền mua, vì quyền mua là lựa chọn còn nghĩa vụ mua là cam kết có điều kiện.
Điều khoản thu hồi (recall)
Đội chủ quản có thể gọi cầu thủ về giữa kỳ, thường trong cửa sổ chuyển nhượng kế tiếp, nếu hợp đồng cho phép. Điều khoản này thường kèm điều kiện hoặc phí.
Ví dụ tính tay bằng số giả định
Hãy hình dung một thương vụ cho mượn giả định, tính bằng đơn vị tiền quy ước, không gắn với cầu thủ hay câu lạc bộ thật.
- Thời hạn mượn: 10 tháng.
- Lương cầu thủ: 20 đơn vị mỗi tháng.
- Phí mượn: 15 đơn vị, trả một lần cho đội chủ quản.
- Tỷ lệ chia lương: đội mượn trả 60%, đội chủ quản trả 40%.
- Giá quyền mua: 50 đơn vị.
Tổng lương trong kỳ mượn là 20 x 10 = 200 đơn vị. Đội mượn trả 60% của 200, bằng 120 đơn vị. Đội chủ quản trả 40%, bằng 80 đơn vị. Nếu đội mượn không mua, tổng chi phí của họ là phí mượn cộng lương: 15 + 120 = 135 đơn vị. Nếu đội mượn dùng quyền mua, chi phí thêm 50 đơn vị, nên tổng là 135 + 50 = 185 đơn vị.
Về phía đội chủ quản, họ nhận phí mượn 15 đơn vị và chịu 80 đơn vị lương, nên chi phí lương ròng trong kỳ cho mượn là 80 – 15 = 65 đơn vị. Nếu sau đó bán đứt với giá 50 đơn vị, khoản thu này bù bớt, và phần còn lại là 65 – 50 = 15 đơn vị (chưa tính giá trị sổ sách của cầu thủ). Các con số chỉ nhằm làm rõ cách cộng trừ, không phản ánh giá thực tế.
Vì sao các đội chọn cho mượn?
Đối với đội chủ quản, cho mượn là cách để cầu thủ trẻ có thời gian thi đấu thường xuyên, hoặc giảm chi phí lương của cầu thủ chưa nằm trong kế hoạch. Với đội mượn, đây là phương án có chi phí thấp hơn mua đứt, đồng thời cho phép đánh giá cầu thủ trước khi quyết định lâu dài. Với cầu thủ, quan trọng nhất là có số phút thi đấu.
Tuy vậy, cho mượn cũng có rủi ro. Cầu thủ có thể không được sử dụng như kỳ vọng, hoặc chấn thương trong kỳ mượn. Các hợp đồng thường quy định ai chịu chi phí khi chấn thương và quyền của đội chủ quản đối với việc điều trị.
Thử so sánh hai kịch bản với cùng số giả định ở trên. Ở kịch bản quyền mua, đội mượn có thể dừng lại sau 10 tháng với tổng chi 135 đơn vị nếu thấy cầu thủ không phù hợp. Ở kịch bản nghĩa vụ mua có điều kiện, nếu điều kiện được đáp ứng thì họ chắc chắn phải trả thêm 50 đơn vị, tức là 185 đơn vị, bất kể lúc đó họ còn muốn giữ cầu thủ hay không. Vì vậy đội chủ quản thường ưa nghĩa vụ mua, còn đội mượn thường ưa quyền mua, và mức phí mượn hay tỷ lệ chia lương thường được điều chỉnh để bù cho sự khác biệt này.
Một điểm cần lưu ý khi đọc tin: nhiều thông báo ghi gọn là mượn kèm quyền mua mà không công bố giá. Khi giá không được công bố, bạn không nên suy đoán con số, vì đó là thông tin riêng của hai câu lạc bộ.
Những điều khoản phụ thường được thương lượng
- Điều khoản cấm ra sân khi gặp đội chủ quản. Có hợp đồng quy định cầu thủ không được thi đấu trong trận gặp đội chủ quản, kèm hoặc không kèm khoản phạt nếu vi phạm.
- Số trận hoặc số phút tối thiểu. Nếu không đạt, đội chủ quản có thể có quyền gọi về hoặc được bồi thường.
- Quy định về thưởng. Thưởng thành tích có thể chia lại theo thỏa thuận.
- Giới hạn số cầu thủ cho mượn hay đi mượn theo quy định của liên đoàn, có thể thay đổi theo thời gian. Người đọc nên tham khảo quy định hiện hành khi cần.
Tóm lại, cho mượn là một công cụ linh hoạt và chi tiết quan trọng nằm ở từng điều khoản. Khi đọc thông báo chuyển nhượng, hãy chú ý hai từ khoá là option (quyền mua) và obligation (nghĩa vụ mua), vì chúng quyết định liệu thương vụ có kết thúc bằng việc bán đứt hay không.