Từ mùa 2024/25, UEFA Champions League có 36 đội thi đấu trong một bảng xếp hạng duy nhất gọi là league phase. Mỗi đội đá 8 trận gặp 8 đối thủ khác nhau. Top 8 vào thẳng vòng 16 đội, các đội xếp hạng 9 đến 24 đá vòng playoff để tranh 8 suất còn lại, còn đội hạng 25 trở xuống bị loại. Đây là thay đổi lớn nhất của giải đấu này trong nhiều năm, thay thế mô hình 32 đội chia 8 bảng, mỗi bảng 4 đội.
Điều gì thay đổi so với thể thức cũ?
Ở thể thức cũ, 32 đội được chia thành 8 bảng. Mỗi đội gặp ba đối thủ cùng bảng theo thể thức lượt đi và lượt về, tức là đá 6 trận. Hai đội đứng đầu mỗi bảng đi tiếp vào vòng 16 đội. Thể thức mới bỏ hẳn việc chia bảng nhỏ.
| Tiêu chí | Thể thức cũ (32 đội) | Thể thức mới (từ 2024/25) |
|---|---|---|
| Số đội | 32 | 36 |
| Cách chia | 8 bảng, mỗi bảng 4 đội | Một bảng xếp hạng chung |
| Số trận mỗi đội ở vòng đầu | 6 | 8 |
| Số đối thủ khác nhau | 3 | 8 |
| Đội vào thẳng vòng 16 | 16 (nhất, nhì mỗi bảng) | 8 (top 8 bảng xếp hạng) |
| Vòng playoff | Không có | Có, dành cho hạng 9 đến 24 |
League phase vận hành thế nào?
36 đội được chia vào 4 nhóm hạt giống (pot), mỗi nhóm 9 đội. Mỗi đội bốc thăm gặp 2 đội từ mỗi nhóm, trong đó có 1 trận sân nhà và 1 trận sân khách. Như vậy mỗi đội có 8 trận: 4 trận sân nhà và 4 trận sân khách, đối thủ đều khác nhau. Các đội không gặp nhau hai lần ở vòng này và có những cặp đấu sẽ không bao giờ xảy ra trong league phase.
Tổng số trận ở league phase được tính đơn giản: 36 đội nhân 8 trận rồi chia 2 vì mỗi trận có hai đội, ra 144 trận. Các trận được chia thành 8 lượt đấu.
Cách tính điểm vẫn quen thuộc:
- Thắng: 3 điểm.
- Hòa: 1 điểm.
- Thua: 0 điểm.
Điểm tối đa một đội có thể đạt sau 8 trận là 24 (thắng tất cả). Khi các đội bằng điểm, thứ tự xếp hạng được quyết định lần lượt qua hiệu số bàn thắng bại, rồi số bàn thắng ghi được, và tiếp theo là các tiêu chí phụ khác theo điều lệ của UEFA.
Bảng xếp hạng chia thành ba vùng
Sau 8 lượt đấu, 36 đội được xếp từ hạng 1 đến hạng 36 và chia thành ba vùng với số phận khác nhau:
| Thứ hạng | Số đội | Kết quả |
|---|---|---|
| 1 đến 8 | 8 | Vào thẳng vòng 16 đội |
| 9 đến 24 | 16 | Đá vòng playoff |
| 25 đến 36 | 12 | Bị loại, không chuyển xuống giải khác |
Điểm cần chú ý: đội hạng 25 trở xuống bị loại hoàn toàn khỏi mùa giải châu Âu, không được chuyển sang giải đấu cấp thấp hơn. Còn 24 đội đứng đầu bảng vẫn giữ hy vọng đi tiếp, nên nhiều trận cuối league phase giữ được sức nặng.
Vòng playoff: ai gặp ai?
16 đội hạng 9 đến 24 được ghép cặp để đá hai lượt đi và về. Các đội hạng 9 đến 16 là hạt giống, còn hạng 17 đến 24 là không hạt giống. Mỗi cặp có một đội hạt giống và một đội không hạt giống. Đội hạt giống được đá lượt về trên sân nhà, một lợi thế nhỏ nhưng đáng kể trong loạt đấu hai lượt.
Có 8 cặp đấu, nên có 8 đội thắng. 8 đội này cùng 8 đội đã vào thẳng từ league phase tạo thành 16 đội ở vòng loại trực tiếp. Từ vòng 16 đội trở đi, các trận đấu diễn ra theo thể thức loại trực tiếp: tứ kết, bán kết đá hai lượt, còn chung kết đá một trận duy nhất tại sân trung lập.
Tại sao top 8 được lợi?
- Họ tránh được hai lượt playoff, tiết kiệm sức và giảm nguy cơ chấn thương.
- Họ có thêm thời gian nghỉ ngơi và chuẩn bị giữa các lượt.
- Theo cách xếp nhánh, đội xếp cao thường gặp đối thủ thuộc nhóm thấp hơn ở các vòng đầu.
Ví dụ giả định: cách đọc bảng league phase
Bảng dưới đây hoàn toàn là minh hoạ giả định với các đội tên A, B, C, D, E, không phải kết quả thực tế. Giả sử mỗi đội đã đá đủ 8 trận.
| Hạng | Đội (giả định) | T | H | B | BT | BB | HS | Điểm |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Đội A | 5 | 2 | 1 | 14 | 6 | +8 | 17 |
| 2 | Đội C | 4 | 4 | 0 | 11 | 5 | +6 | 16 |
| 3 | Đội B | 5 | 1 | 2 | 12 | 7 | +5 | 16 |
| 4 | Đội D | 4 | 2 | 2 | 10 | 9 | +1 | 14 |
| 5 | Đội E | 4 | 2 | 2 | 9 | 8 | +1 | 14 |
Phép tính kiểm tra: Đội A có 5 thắng, 2 hòa nên được 5 nhân 3 cộng 2 bằng 17 điểm. Đội C có 4 thắng và 4 hòa nên được 12 cộng 4 bằng 16 điểm. Đội B có 5 thắng và 1 hòa nên được 15 cộng 1 bằng 16 điểm. Đội D và đội E cùng có 4 thắng, 2 hòa, tức 12 cộng 2 bằng 14 điểm. Mỗi đội đều có tổng thắng, hòa, thua bằng 8 trận.
Đội C và đội B cùng 16 điểm, nhưng đội C hơn hiệu số (+6 so với +5) nên xếp trên. Đội D và đội E bằng cả điểm lẫn hiệu số (+1), khi đó tiêu chí tiếp theo là số bàn thắng ghi được: đội D ghi 10 bàn, nhiều hơn đội E ghi 9 bàn, nên đội D xếp trên.
Trong ví dụ này, đội A đến E đều sẽ nằm trong nhóm đầu bảng giả định. Điểm số cần để vào top 8 hay top 24 thay đổi theo từng mùa, nên không có một con số cố định để nói chắc trước mùa giải.
Mẹo theo dõi league phase
- Đừng chỉ nhìn điểm số của hai đội đứng đầu. Hãy nhìn các mốc hạng 8, hạng 9, hạng 24 và hạng 25, vì đó là những ranh giới quyết định số phận.
- Hiệu số bàn thắng bại là tiêu chí phụ đầu tiên. Một trận thắng đậm hoặc thua đậm có thể ảnh hưởng đến thứ hạng cuối cùng.
- Các lượt đấu cuối thường được thi đấu đồng thời để đảm bảo công bằng, nên bảng xếp hạng có thể thay đổi liên tục trong cùng một đêm.
- Vì mỗi đội có lịch đấu khác nhau, hai đội cùng điểm chưa chắc đã có độ khó như nhau, nên đừng so sánh quá nhanh dựa trên điểm số giữa chừng.
Tổng số trận của cả giải
Với thể thức mới, tổng số trận của cả giải là 189: gồm 144 trận league phase, 16 trận playoff (8 cặp đá 2 lượt), 16 trận vòng 16 đội, 8 trận tứ kết, 4 trận bán kết và 1 trận chung kết. Mỗi đội có nhiều trận hơn và gặp nhiều đối thủ khác nhau hơn, đồng thời nhiều đội còn cơ hội đi tiếp đến những lượt cuối. Đổi lại, lịch thi đấu dày hơn là điều các đội bóng và cầu thủ phải tính đến, nên lịch thi đấu vẫn là chủ đề được bàn luận nhiều mỗi mùa.